reklam

Karstik Aşınım ve Birikim Şekilleri

3 sene önce admin tarafından yazıldı ve hakkında hiç yorum yapılmadı.

KARSTİK AŞINIM ŞEKİLLERİ

1-Lapyalar:

Kalkerli yamaçlarda erime ile oluşan 10-30 cm derinlikte küçük oluklar ve kanalcıklardır. Karstik şekillerin en küçükleridir. Karstik süreçlerin ilk aşaması da diyebiliriz.Birbirinden keskin sırtlarla ayrılırlar,arazi parçalanmış durumdadır. Tabanlarında terra-rossa topraklar oluşur.

2-Dolin:

Genellikle küçük çapta meydana gelmiş kepçe şeklindeki karstik çukurlara dolin adı verilir. Genişlikleri 20-300 m,derinlikleri ise 2-50 m arasında değişir. Zamanla kalker içerisinde bulunan terra-rossalar dolinlerin tabanında bir toprak tabakası meydana getirirler. Ayrıca dolinlerin içinde göller de meydana gelebilir.

3-:

Birkaç dolinin birleşmesi ile oluşan büyük erime çukurlarıdır. Uvalaların kenarları dik,tabanları düzdür.

4-:

Çapları 1-2 km’yi geçen geniş kalker kayalar üzerindeki büyük erime çukurlarıdır. İçlerinde geniş tarımsal arazilerin bulunduğu polyeler dahilinde ve kenarlarında kırsal yerleşmeler,kasabalar ve hatta şehirler yeralmaktadır Batı Toroslar’daki Elmalı,Tefenni polyeleri ile Bursa’da Kestel polyesi en güzel örneklerdir.

5-Obruklar:

100-300 m derinliğe ulaşabilen büyük kuyulardır. Yüzeydeki erime ve yeraltı mağaralarının tavanlarının çökmesi ile oluşurlar. Son yıllarda İç Anadolu Bölgemizde tarlalarda meydana gelen çökmeler sonucu oluşan obrukların oluşumunda insanların büyük rolü vardır, tarla sulamak için taban suyu seviyesi düşürülmüş ve yeraltı boşluklarının desteksiz kalan tavanlarında çökmeler meydana gelmiştir. Örnek; Akdeniz bölgesinde Silifke yakınlarındaki Cennet ve Cehennem obrukları ile İç Anadolu’nun güneyindeki Kızılören obruğu en önemlileridir.


6-Düdenler:

Kalkerli arazide erime ile oluşan daire biçimli kapalı çukurluklara denir. .Yeryüzü sularının yeraltına gönderen yada yeraltı sularını yeryüzüne çıkaran doğal karstik kuyulardır. Bunlara su batan ve su çıkan adı da verilmektedir. Antalya yakınlarında düdenden çıkan sular şelale oluşturur. Buna Şelalesi adı verilir.

7-:

Kalkerli sahalarda suların eritmesi sonucu meydana gelen yeraltı boşluklarına denir. Ülkemizde özellikle Akdeniz bölgesinde turistik değeri fazla olan mağaralar bulunmaktadır. Örneğin; Burdur İnsuyu, Alanya Damlataş ve Antalya Karain mağaralarıdır. Akdeniz bölgesinde karstik arazinin geniş yer tutması bu tip mağaraların yaygın olarak görülmesini sağlamaktadır.

8-Galeri:

Birden fazla mağaranın birleşmesiyle de

galeri adı verilen daha büyük mağaralar oluşur.9-Kör Vadi:

İçinde su bulunmayan kuru vadilerdir. Ancak yağışlı dönemlerde içinde su bulunabilir.

KARSTİK BİRİKİM ŞEKİLLERİ

Kireçli sular içindeki CO2 gazının çeşitli nedenlerle uçmasıyla,suyun içindeki kireç çökelir. Böylece meydana gelir.

a)Travertenler:

Karstik alanlardan kaynaklanan suların bünyesinde eriyik halde bulunan kalsiyum bikarbonatlı, yani kireçli suların buharlaşması ile karbondioksit ve kalsiyum açığa çıkmakta ve özellikle suların yayıldığı alanlarda çökelmeler sonucunda travertenler oluşmaktadır. Türkiye’de bunlara birçok yerde rastlanır. Antalya, Bursa, Pamukkale travertenleri en önemlileridir.

b):

Mağara tavanlarından damlayan sulardaki kirecin çökelmesi sonucunda sarkıtlar oluşur. Kalsiyum karbonatça zengin suların mağara tavanından sızarken içindeki kirecin tavanda tavanda damladığı yerden aşağıya doğru birikmesi ile sarkıtlar oluşur. Karstik alanlardaki mağaralarda görülen bu şekillerin en güzel örnekleri Damlataş Mağarası’nda bulunmaktadır
c):

Mağara tabanından yükselen çökelti taşlarıdır.Kalsiyum karbonatça zengin suların mağara tavanından damlarken içindeki kireci damladığı yerde bırakmasıyla tabanda yukarı doğru uzanan dikitler oluşur.

d)Sütun:

Uzun yıllar sonra sarkıt ve dikitin birleşmesi ile oluşan şekillerdir.

İzohipslerden Profil Çıkarma
Profil bir nevi yandan görünüm anlamına gelmektedir. İzohips haritalarından alınan kesitlerle o haritada gösterilen yer şeklinin profilden nasıl bir görüntüye sahip olduğunu gösterebiliriz. İzohips haritalarında profili çıkarılmak istenen doğrultu belirlenir. ...
izohipsler
İzohipslerin (Eş Yükselti Eğrileri) Özellikleri Eş yükselti eğrisi olarak da adlandırılırlar. Aynı yükselti değerine sahip olan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulurlar. Bir izohips üzerindeki bütün noktaların yükseltisi aynıdır. İç içe eğrilerdir. ...
projeksiyon
Dünya küresel (geoid) biçimde olduğu için yeryüzünün tamamı ve ya bir bölümü düzlem(kağıt vb.) üzerine aktarılmak istendiğinde sorunlarla karşılaşılmakta, bozulmalar olmaktadır. Bu bozulmaları en aza indirmek ve gerçeğe en yakın şekilde düzleme aktarılabilmesini sa...